shadow
poniedziałek, 18 grudzień 2017 06:50

Tyflopedagogika wobec współczesnych potrzeb wspomagania rozwoju, rehabilitacji i aktywizacji społecznej

Dodatkowe informacje

  • Autor: Małgorzata Paplińska, Małgorzata Walkiewicz-Krutak (red.)
  • Tytuł: Tyflopedagogika wobec współczesnych potrzeb wspomagania rozwoju, rehabilitacji i aktywizacji społecznej
  • Wydawnictwo: WYDAWNICTWO AKADEMII PEDAGOGIKI SPECJALNEJ
  • Rok i miejsce wydania: Warszawa 2017
  • Fragment wstępu:

    Polska tyflopedagogika XXI wieku konfrontuje się z mnogością i różnorodnością potrzeb osób niewidomych i słabowidzących. Współczesne wyzwania, będące efektem zmian w różnych wymiarach życia osób z niepełnosprawnością wzroku, znajdują odzwierciedlenie w opracowaniach teoretycznych i pracach badawczych tyflopedagogów i innych specjalistów związanych z ośrodkami akademickimi, jak również praktyków. Prezentowana publikacja podejmuje próby odpowiedzi na aktualne potrzeby i wyzwania, przed jakimi stają osoby niewidome i słabowidzące w różnym wieku, poczynając od okresu wczesnodziecięcego, kończąc na seniorach. Znalazły się w niej wątki ważne, niektóre w niewielkim stopniu obecne w dotychczasowym dyskursie naukowym. Na gruncie polskim od wielu już lat poszukuje się rozmaitych rozwiązań dotyczących wspomagania osoby z niepełnosprawnością wzroku i wspierania jej dążeń do autonomii. Teksty zawarte w monografii pokazują, jak rożne są obszary działań współczesnej tyflopedagogiki, która wychodząc poza tradycyjne ramy, staje wobec potrzeb zarówno wspomagania rozwoju małych niewidomych i słabowidzących dzieci, wsparcia uczniów, jak i rehabilitacji oraz aktywizacji społecznej dorosłych i seniorów.

    Monografia składa się z czterech części. Przedmiotem rozważań podjętych w pierwszej z nich jest wspomaganie rozwoju i udzielanie wsparcia osobie z niepełnosprawnością wzroku na różnych etapach jej życia. Wspomaganie rozwoju jest tu rozumiane zgodnie z definicją zaproponowaną przez Barbarę Kaję (2010), jako proces intencjonalnych oddziaływań prowadzących do umożliwienia osobie wspomaganej samodzielnego rozwiązywania zadań i problemów życiowych. Tematy podjęte w rozdziałach składających się na tę część uwzględniają tę perspektywę. Małgorzata Walkiewicz-Krutak analizuje współczesne przyczyny niepełnosprawności wzroku w grupie dzieci i wskazuje na ich implikacje dla oddziaływań wspomagająco-usprawniających kierowanych do małych dzieci. Marta Bielawska nakreśla obecny stan i uwarunkowania korzystnych zmian w systemie wczesnego wspomagania rozwoju dokonujących się w Ghanie w Afryce. Elżbieta Paradowska analizuje wpływ turnusów rehabilitacyjnych dla dzieci głuchoniewidomych na poszerzanie kompetencji wychowawczo-rehabilitacyjnych ich matek. Autorzy kolejnego rozdziału, Małgorzata Książek, Grzegorz Kozłowski i Elżbieta Paradowska, przedstawiają rozmaite wymiary wsparcia adresowanego do osób głuchoniewidomych na przestrzeni 25 lat działalności Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym. Pierwszą część kończy artykuł Doroty Patalon-Kłodawskiej, którego treść dotyczy wspomagania rozwoju dzieci z zespołem Retta, doświadczających trudności w zakresie funkcjonowania wzrokowego.

    Odpowiedzią na potrzeby osób niewidomych i słabowidzących są innowacyjne rozwiązania technologiczne w medycynie i edukacji. Temu obszarowi poświęcona jest druga część książki. Zasada wyrównywania szans osób niepełnosprawnych wymusza konieczność podejmowania wszelkich działań, dzięki którym produkty, usługi, dostęp do informacji  są osiągalne dla wszystkich. Na potrzeby informacyjne i informatyczne uczniów niewidomych i słabowidzących w tym obszarze zwracają uwagę Małgorzata Paplińska i Jolanta Brzostek-Pawłowska. Pierwsza z autorek prezentuje wyniki pilotażowych badań dotyczących wykorzystania technologii, w tym edukacyjnych technologii wspomagających dla uczniów niewidomych i słabowidzących, przez nauczycieli. Druga autorka przedstawia wyniki prac badawczych i rozwojowych prowadzonych w Instytucie Maszyn Matematycznych w Warszawie, skoncentrowanych na wnikliwym zbadaniu potrzeb informatycznych w zakresie wsparcia edukacji matematycznej i fizycznej. Efektem zdefiniowania potrzeb uczniów z niepełnosprawnością wzroku i ich  nauczycieli jest opracowanie innowacyjnych rozwiązań technologicznych wspomagających pracę obu grup. Artykuł Marzeny Dycht przedstawiający współczesne możliwości zastosowania nanotechnologii i biotechnologii w leczeniu wad i chorób wzroku zamyka tę część książki.

    Artykuły zawarte w trzeciej części monografii koncentrują się wokół rehabilitacji zawodowej osób z niepełnosprawnością wzroku oraz szeroko rozumianej aktywności i aktywizacji społecznej, która nie jest procesem rozwijającym się bezwarunkowo i spontanicznie. Wymaga wysiłku ze strony pełnosprawnej większości oraz rozpoznania potrzeb ludzi z niepełnosprawnością, jak również  stworzenia im warunków do aktywnego uczestnictwa we wszystkich formach życia społecznego (Trzebińska, 2007). Pierwsze dwa artykuły tej części poświęcone są rehabilitacji zawodowej osób z niepełnosprawnością wzroku. Artykuł Bernadety Szczupał przedstawia współczesne uwarunkowania sytuacji zawodowej osób z niepełnosprawnością wzroku, w tym motywacje do podjęcia pracy zawodowej i obszary aktywizacji zawodowej. Mariola Wolan-Nowakowska zwraca uwagę na możliwości rozwoju zawodowego osób niewidomych i słabowidzących, podkreślając, że w procesie ich aktywizacji zawodowej mają znaczenie zarówno cechy indywidualne, jak i właściwości środowiska pracy. Autorki kolejnego rozdziału, Małgorzata Bilewicz i Monika Kisielewska, opisują sposób doświadczania własnego wieku przez seniorów z niepełnosprawnością wzroku w oparciu o wyniki badań własnych. Marlena Kilian przedstawiła analizę anglojęzycznych artykułów naukowych traktujących o specyfice trudności w zakresie funkcjonowania wzrokowego w okresie starości i ich wpływie na możliwości prowadzenia auta przez seniorów. Z kolei w artykule którego autorami są Piotr Witek, Anna Rozborska, Aleksander Waszkielewicz, Mikołaj Rotnicki oraz Luca Brayda, opisano zjawisko ludzkiej echolokacji, akcentując jej istotne znaczenie i możliwości zastosowania w rehabilitacji osób niewidomych, zwłaszcza w rozwijaniu możliwości związanych z orientowaniem się w przestrzeni i samodzielnym poruszaniem się. Trzecią część książki zamyka artykuł Dariusza Rutkowskiego koncentrujący się wokół aktywności sportowych osób z niepełnosprawnością wzroku, ze szczególnym uwzględnieniem zastosowania kolorów jako adaptacji w sporcie osób niepełnosprawnych na przykładzie wybranych dyscyplin sportowych. [...]

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 18 grudzień 2017 07:00