shadow
poniedziałek, 15 wrzesień 2014 09:40

Rehabilitacja dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w wieku przedszkolnym

Napisał 

Dodatkowe informacje

  • Tytuł: Rehabilitacja dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w wieku przedszkolnym" pod red. Ewy M. Kuleszy
  • Ogólna charakterystyka/ Opis narzędzia:

    Wstęp

     

    Przedszkole dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym zajmuje ważne miejsce w polskim systemie opieki, wychowania i edukacji (Dz. U. z 2001 r., Nr 61, poz. 264 ze zmianami). Ze wstępnego rozpoznania populacji objętej specjalnym wychowaniem przedszkolnym wynika, że do placówki tej oprócz dzieci z umiarkowanym i znacznym upośledzeniem umysłowym coraz częściej kierowane są dzieci z rozpoznaniem upośledzenia umysłowego głębokiego i lekkiego stopnia ze sprzężoną niepełnosprawnością. Zwykle są to przedszkolaki, które po raz pierwszy będą przebywać kilka godzin dziennie daleko od mamy i taty. Wśród nich są także dzieci, które mają już pewne doświadczenia przedszkolne, lecz z różnych powodów nie odnalazły swojego miejsca w placówkach ogólnodostępnych. Książka ta jest próbą opisu organizacji i przebiegu procesu rehabilitacji tej tak bardzo zróżnicowanej grupy „maluchów”.

    Rehabilitacja rozumiana jest jako zespół skoordynowanych działań o charakterze organizacyjnym, leczniczym, społecznym, psychologicznym i pedagogicznym, których nadrzędnym celem jest zapewnienie jak najpełniejszego rozwoju osobowego jednostki z niepełnosprawnością poprzez przywrócenie lub rozwinięcie zdolności umożliwiających jej samodzielne życie w społeczeństwie (Hulek 1977, Dykcik 2001)[1]. W przedszkolu specjalnym szczególną uwagę zwraca się na usamodzielnienie dziecka, a zwłaszcza na wdrażanie go do czynności samoobsługowych; rozwijanie jego zdolności komunikacyjnych, usprawnianie procesów poznawczych oraz kształtowanie podstawowych umiejętności funkcjonowania w grupie rówieśniczej.

    W publikacji tej preferowany jest termin „niepełnosprawność intelektualna”. Używany on będzie zamiennie z terminem upośledzenie umysłowe i niepełnosprawność umysłowa. Przemawiają za tym dwa ważkie argumenty. Po pierwsze, opowiadają się za nim sami niepełnosprawni, ponieważ -w ich odczuciu- termin niepełnosprawność intelektualna jest mniej naznaczający niż upośledzenie umysłowe (Piotrowicz i Wapiennik 2003)[2]. Po drugie, stosowanie tego terminu zaleca Międzynarodowe Towarzystwo do Badań Naukowych nad Niepełnosprawnością Intelektualną (IASSID). W grupie osób z niepełnosprawnością intelektualną IASSID umieszcza osoby z upośledzeniem umysłowym i ze związanymi z nim zaburzeniami rozwojowymi, a przecież w przedszkolu specjalnym znajdują się właśnie dzieci z niepełnosprawnością umysłową i różnorodnymi zaburzeniami w rozwoju psychoruchowym.

    Materiał zawarty w książce ma bogatą podbudową empiryczną, wynika bowiem z doświadczeń nauczycieli-pedagogów specjalnych oraz specjalistów zatrudnionych w Przedszkolu Specjalnym nr 249 (muzykoterapeuty, rehabilitanta, logopedy, psychologa). Treść publikacji wzbogacono o rehabilitację prowadzoną poza terenem specjalnej placówki przedszkolnej, a mianowicie o psychologiczną pomoc rodzinie dziecka niepełnosprawnego i hipoterapię.

    W części pierwszej omówiono zagadnienia związane z organizacją przedszkola specjalnego i całego procesu wychowawczo-dydaktycznego. Część druga to prezentacja programów, w oparciu o które prowadzona jest rehabilitacja dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Przedstawiono w niej również strategię planowania perspektywicznego i krótkoterminowego oraz zaproponowano wzorzec scenariusza zajęć przedszkolnych jako narzędzia planowania pracy nauczyciela.

    Szczególnie rozbudowana jest część trzecia. Zawarto tu charakterystykę procesu rehabilitacji, w tym sformułowano ogólne zasady rehabilitacji, dokonano przeglądu metod i technik stosowanych w pracy grupowej, omówiono m.in. opiekę psychologiczną, opisano przebieg zajęć logopedycznych, umuzykalniających i gimnastyki korekcyjnej. Większość prezentowanych metod, technik lub ich elementów zilustrowano scenariuszami zajęć według opracowanego wzorca. Część czwarta to studium przypadku, w którym -z perspektywy nauczycielek-pedagogów specjalnych- ukazano przebieg i skuteczność rehabilitacji Filipa, dziecka z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym. Tu także przedstawiono jego indywidualne programy rehabilitacji: terapeutyczny i logopedyczny. W części tej umieszczono również indywidualny program hipoterapii dziecka realizowany poza terenem przedszkola.

    Publikacja skierowana jest do osób, które zajmują się organizacją pomocy dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, a zwłaszcza do osób zainteresowanych przebiegiem procesu ich rehabilitacji. Adresatami książki są więc nauczyciele, psycholodzy, logopedzi, rehabilitanci, muzykoterapeuci i inni specjaliści pracujący w przedszkolach specjalnych, integracyjnych i ogólnodostępnych, w ośrodkach wczesnej interwencji oraz w ośrodkach dla dzieci z upośledzeniem umysłowym, studenci kierunków pedagogicznych i psychologicznych, administratorzy nadzorujący placówki opiekuńczo-wychowawcze i rehabilitacyjne.

    Ewa M. Kulesza

     


    [1] Hulek, A. (red.). (1977). Pedagogika rewalidacyjna. Warszawa: PWN.

    Dykcik, W. (red.). (2001). Pedagogika Specjalna. Wyd. 3. Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza.

    [2] Piotrowicz, R., Wapiennik, E. (2002). Niepełnosprawny - pełnoprawny obywatel Europy. Warszawa: Urząd Komitetu Integracji Europejskiej.